Nghệ thuật tạo tượng Bồ Tát Văn Thù

Tạo tượng Bồ Tát Văn Thù ngoài là một trong “Tam Thánh Hoa Nghiêm”; Bồ Tát thị giả của Phật Thích Ca Mâu Ni; xuất hiện trong các loại nghệ thuật tạo hình, còn có tượng cung phụng đơn lẻ và Văn Thù biến, Vấn tật biện nan tượng y.

Tượng Bồ Tát Văn Thù thư thái
Tượng Bồ Tát Văn Thù thư thái

BỒ TÁT VĂN THÙ

Dịch âm tiếng Phạn và “Văn Thù Sư Lợi”, gọi tắt là “Văn Thù”, dịch ý là “Diệu Đức”, “Diệu Cát Tường”. Ngài là thị giả bên trái của Phật Thích Ca Mâu Ni, còn gọi là “Trí Tuệ”. Hình tượng của Bồ Tát Văn Thù không hoàn toàn thống nhất như ghi chép trong kinh điển. Thông thường, đỉnh đầu có 5 búi tóc, tay cầm kim thư và bảo kiếm (biểu thị trí tuệ sắc nhọn), trang sức hoa lệ, diện mạo trang nghiêm. Tượng đơn thường là tư thế ngồi trên sư tử xanh (biểu thị trí tuệ uy nghiêm). Thời kỳ Nam Bắc triều, tín ngưỡng Bồ Tát Văn Thù đã từng thịnh hành một thời. Đến thời Đường trở thành tín ngưỡng độc lập, có đạo tràng hiển linh thuyết pháp độc lập – núi Ngũ Đài ở Sơn Tây, được tín đồ Phật giáo Trung Quốc phong làm Tứ đại Bồ Tát.

Tượng Bồ Tát Văn Thù cưỡi sư tử
Tượng Bồ Tát Văn Thù cưỡi sư tử

Tạo tượng Bồ Tát Văn Thù ngoài là một trong “Tam Thánh Hoa Nghiêm”; Bồ Tát thị giả của Phật Thích Ca Mâu Ni; xuất hiện trong các loại nghệ thuật tạo hình, còn có tượng cung phụng đơn lẻ và Văn Thù biến, Vấn tật biện nan tượng y.

Tượng Bồ Tát Văn Thù cầm kiếm
Tượng Bồ Tát Văn Thù cầm kiếm biểu thị trí tuệ

VĂN THÙ BIẾN

Hình xuất hành miêu tả Bồ Tát Văn Thù mang theo quyến thuộc đến pháp hội Hoa Nghiêm, lưu hành ở thời Đường. Đề tài Văn Thù biến, Phổ Hiền biến thể loại bích họa thời Đường, chỉ ở hang Mạc Cao, Đôn Hoàng đã có hơn 120 bức. Trong các vị Bồ Tát, số lượng chỉ đứng sau Quán Âm. Bồ Tát Văn Thù ngồi trên sư tử xanh, dưới hoa cái, ngồi đan chéo chân, có vầng hào quang đầu và lưng, tư thái ung dung, cổ đeo chuỗi ngọc, trang sức hoa lệ. 2 tay cầm ngọc như ý, dưới sư tử có 3 nô bộc dạy sư tử đã thuần phục, xung quanh có nhiều quyến thuộc hầu hạ. Đề tài Văn thù biến phần lớn là Bồ Tát mỹ lệ hoặc cầm bảo tràng, hoa sen, quỳ dâng hoa tươi hoặc tấu nhạc. Phía trên bên phải có vài Thiên vương, Lực sỹ, hiện tướng mạnh mẽ. Trên có núi xanh mây trắng, xung quanh trang trí bởi các hình dệt gấm hoa sen, bảo trướng.

Shoptuongphat.com

Nghệ thuật tạo tượng Bồ Tát

Tượng Bồ Tát phần lớn điêu khắc thành đầu đội bảo quan, búi tóc cao, để lộ thân trên hoặc choàng khăn, cổ đeo chuỗi ngọc hoặc trang sức hình hai con rắn, dưới mặc váy rộng kiểu ruột dê…

Ý nghĩa Bồ Tát

Bồ Tát dịch âm từ tiếng Phạn, gọi tắt là Bồ Đề Tát Đỏa, dịch ý là “Giác hữu tình”, “đạo tâm chúng sinh”. Thời cổ đại còn dịch là Cao Sỹ, Khai Sỹ, Đại Sỹ, Thánh Sỹ, Vô Song, Đại Thánh, Pháp Thần. Bồ Tát vốn là danh hiệu khi Thích Ca Mâu Ni tu hành chưa thành Phật, về sau phổ biến dùng để gọi người thực hành giáo lý Đại thừa. Bồ Tát còn đại diện cho một loại tu hành gọi là “Bồ Tát hạnh”, giáo nghĩa dùng Phật quả làm mục đích, gọi là Bồ Tát Thừa. Đây là một quả vị chỉ đứng sau Phật Đà, tương đương với Thanh văn, Duyên giác, hay còn gọi là “Tam thừa”.

Tượng Quan Âm Bồ Tát
Tượng Quan Âm Bồ Tát

Bát đại Bồ Tát và Tứ Đại Bồ Tát

Trong chùa viện Phật giáo, Bồ Tát thường được các tín đồ cung phụng có Văn Thù, Phổ Hiền, Quán Âm, Địa Tạng, Hư Không Tạng, Đại Thế Chí, Trừ Cái Chướng, Di Lặc. Đó là bát đại Bồ Tát thường được đề cập đến trong kinh Phật.

Bồ Tát có thân phận đặc thù là “thượng cầu bồ đề, hạ hóa hữu tình”, có nhân duyên lớn đối với chúng sinh, dùng đại từ đại bi cứu khổ cứu nạn. Do đó, từ sau thời Đường, Bồ Tát dùng lực lượng giáo hóa tính mục đích, giành được sự tín ngưỡng độc lập của nhiều tín đồ. Đặc biệt là Quán Âm, Văn Thù, Phổ Hiền, Bồ Tát Địa Tạng ở Trung Quốc đều có đại tràng riêng, được phong là “Tứ đại Bồ Tát” của Phật giáo Trung Quốc. Trong Tứ đại Bồ Tát, tín ngưỡng Bồ Tát Quán Âm là phổ biến nhất.

Lịch sử nghệ thuật tạo tượng Bồ Tát

Từ thời Nam Bắc triều, tượng Bồ Tát trong hang đá phần lớn là tượng ngồi đan chéo chân hoặc tượng tư duy xếp bằng một bên, sau thế kỷ VII ít lưu hành hơn. Tượng Bồ Tát phần lớn điêu khắc thành đầu đội bảo quan, búi tóc cao, để lộ thân trên hoặc choàng khăn, cổ đeo chuỗi ngọc hoặc trang sức hình hai con rắn, dưới mặc váy rộng kiểu ruột dê. Đường vân áo biểu tượng phương pháp điêu khắc đường nổi theo phong cách Gandhara và đường khắc mờ kiểu truyền thống thời Hán. Bồ Tát thị giả của am tượng Phật trên hang thứ 11 tại hang đá Vân Cương, thời Bắc Ngụy; tượng Bồ Tát đứng ở mặt phía Đông cửa thông ánh sáng hang thứ 13 và hai tượng Bồ Tát thời Tây Ngụy ở hang 121 núi Mạch Tích mang đặc điểm nổi bật.

Tượng Quan Âm đứng
Tượng Quan Âm đứng

Sau thời Tùy, Đường, tượng Bồ Tát Quán Âm cầm cành sen và bình cam lộ xuất hiện nhiều, đồng thời xuất hiện Quán Âm 11 mặt, Quán Âm nhiều tay, khuôn mặt đầy đặn, tóc búi cao hình xoắn ốc, cổ đeo chuỗi ngọc cầu kỳ, ngồi trên tòa hoa sen. Đường nét nổi bật và trang sức hoa lệ, hình tượng mỹ miều, cử động nhẹ nhàng, là phong cách mỹ nhân điển hình thời đường. Như tượng Bồ Tát ở chùa Tiềm Khê hang đá Long Môn đầu thời Đường và Bồ Tát ở hang 45,322 Mạc Cao, Đôn Hoàng; Bồ Tát nặn màu bằng bùn thời Liêu ở chùa Hạ Hoa Nghiêm, Đại Đồng mang phong cách thời Đường, đều là những tác phẩm quan trọng về nghệ thuật tạo tượng Bồ Tát.

Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi
Tượng Bồ Tát Văn Thù cưỡi sư tử
Tượng Bồ Tát Văn Thù cưỡi sư tử

Shoptuongphat.com

 

Phổ Hiền Vương Như Lai và Bồ Tát Phổ Hiền

Phổ Hiền Vương Như Lai và Bồ Tát Phổ Hiền tuy có cùng một tên gọi nhưng về mặt ý nghĩa biểu hiện lại khác nhau.

Tham khảo

Phổ Hiền Bồ Tát, Phật bản mệnh tuổi Tỵ

Mặt dây chuyền Phổ Hiền Bồ Tát

Phổ Hiền Vương Như Lai và Bồ Tát Phổ Hiền hoàn toàn khác nhau

Mật thừa kiến lập Pháp thân Phật, gọi là Phổ Hiền Vương Như Lai. Một số nhà nghiên cứu Phật học cho rằng, Phổ Hiền Vương Như Lai và Bồ Tát Phổ Hiền có sự tương đồng. Thực sự không đúng với tôn chỉ.

Phổ Hiền Vương Như Lai và Bồ Tát Phổ Hiền tuy có cùng một tên gọi nhưng về mặt ý nghĩa biểu hiện lại khác nhau. Ý nghĩa của Bồ Tát Phổ Hiền là đại nguyện. Nguyện lực của ngài có thể phổ khắp chúng hữu tình trong 6 cõi, phá bỏ tất thảy mê ám. Nhưng đến Phổ Hiền Vương Như Lai lại tiến nhập đến một tầng ý nghĩa khác.

Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi

Bởi vì, Phổ Hiền Vương Như Lai là Pháp giới (Pháp thân Như Lai), tượng trưng cho bản chất của tất cả các pháp trong pháp giới. Sự phổ biến không dừng lại ở 6 cõi mà còn biến pháp giới, không chỗ nào là không có. Bản thể của phổ biến pháp giới này có ánh sáng Pháp nhĩ, giống như vòng nhật luân ngàn căm chiếu phá sự u ám, nên được gọi là “hiền”. Về mặt ý nghĩa, chúng ta có thể thấy tuy cùng một cách gọi nhưng ý nghĩa không hề giống nhau. Đừng vì lớp vỏ âm thanh mà tự cho là đồng nhất. Học giả phương Tây nghiên cứu về Phật giáo, do chưa hiểu thấu đáo nên mắc phải sai lầm đáng tiếc này. Nay chúng ta đã hiểu được như vậy, cần hết sức cẩn thận trong quá trình sử dụng ngôn từ.

Tham khảo: Nghệ thuật tạo tượng Bồ Tát Phổ Hiền

Phổ Hiền Như Lai còn được gọi là Đại Nhật Như Lai

Lấy hình tượng nhật luân ngàn căm phổ khắc Pháp giới, nên Phổ Hiền Như Lai còn được gọi là Đại Nhật Như Lai. Thuyết pháp này cho rằng Đại Nhật Như Lai là trạng thái báo thân của đức Thích Ca Mâu Ni. Đặt tên “Đại Nhật” là muốn nhấn mạnh công năng có thể phá trừ mê muội. Còn như sự phá vỡ vô minh của Phổ Hiền và pháp giới bản thể (tức Pháp nhĩ quang minh) đều không có sự phân biệt (dùng cái gì để phá) năng phá, (cái gì bị phá bỏ) sở phá. Bởi vậy, gọi là “hiền” để chỉ bản thể pháp giới đạt đến thuần tịnh (xa lìa tất cả các khái niệm, danh ngôn của thức cảnh).

Tham khảo: Đại Nhật Như Lai trong Phật giáo Tạng truyền

 

Shoptuongphat,

 

Entry with Audio

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Aenean commodo ligula eget dolor. Aenean massa.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Aenean commodo ligula eget dolor. Aenean massa. Cum sociis natoque penatibus et magnis dis parturient montes, nascetur ridiculus mus. Donec quam felis, ultricies nec, pellentesque eu, pretium quis, sem.

Nulla consequat massa quis enim. Donec pede justo, fringilla vel, aliquet nec, vulputate eget, arcu. In enim justo, rhoncus ut, imperdiet a, venenatis vitae, justo. Nullam dictum felis eu pede mollis pretium. Integer.

  • Donec posuere vulputate arcu.
  • Phasellus accumsan cursus velit.
  • Vestibulum ante ipsum primis in faucibus orci luctus et ultrices posuere cubilia Curae;
  • Sed aliquam, nisi quis porttitor congue

Đọc tiếp “Entry with Audio”

A small gallery

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Aenean commodo ligula eget dolor…

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Aenean commodo ligula eget dolor. Aenean massa. Cum sociis natoque penatibus et magnis dis parturient montes, nascetur ridiculus mus. Donec quam felis, ultricies nec, pellentesque eu, pretium quis, sem.

  • Nulla consequat massa quis enim.
  • Donec pede justo, fringilla vel, aliquet nec, vulputate eget, arcu.
  • In enim justo, rhoncus ut, imperdiet a, venenatis vitae, justo.
  • Nullam dictum felis eu pede mollis pretium. Integer tincidunt. Cras dapibus. Vivamus elementum semper nisi.

Aenean vulputate eleifend tellus. Aenean leo ligula, porttitor eu, consequat vitae, eleifend ac, enim.

Đọc tiếp “A small gallery”

A nice entry

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Aenean commodo ligula eget dolor. Aenean massa. Cum sociis natoque penatibus et magnis dis parturient montes, nascetur ridiculus mus. Donec quam felis, ultricies nec, pellentesque eu, pretium quis, sem.

Nulla consequat massa quis enim. Donec pede justo, fringilla vel, aliquet nec, vulputate eget, arcu. In enim justo, rhoncus ut, imperdiet a, venenatis vitae, justo. Nullam dictum felis eu pede mollis pretium. Integer tincidunt. Cras dapibus. Vivamus elementum semper nisi. Aenean vulputate eleifend tellus. Aenean leo ligula, porttitor eu, consequat vitae, eleifend ac, enim.

Đọc tiếp “A nice entry”

Entry without preview image

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Aenean commodo ligula eget dolor. Aenean massa. Cum sociis natoque penatibus et magnis dis parturient montes, nascetur ridiculus mus. Donec quam felis, ultricies nec, pellentesque eu, pretium quis, sem.

  1. Nulla consequat massa quis enim.
  2. Donec pede justo, fringilla vel, aliquet nec, vulputate eget, arcu.
  3. In enim justo, rhoncus ut, imperdiet a, venenatis vitae, justo.

Nullam dictum felis eu pede mollis pretium. Integer tincidunt. Cras dapibus. Vivamus elementum semper nisi. Aenean vulputate eleifend tellus. Aenean leo ligula, porttitor eu, consequat vitae, eleifend ac, enim. Aliquam lorem ante, dapibus in, viverra quis, feugiat a, tellus.

Đọc tiếp “Entry without preview image”

Entry with Post Format “Video”

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Aenean commodo ligula eget dolor. Aenean massa. Cum sociis natoque penatibus et magnis dis parturient montes, nascetur ridiculus mus. Donec quam felis, ultricies nec, pellentesque eu, pretium quis, sem. Nulla consequat massa quis enim. Donec pede justo, fringilla vel, aliquet nec, vulputate eget, arcu. In enim justo, rhoncus ut, imperdiet a, venenatis vitae, justo.

Nullam dictum felis eu pede mollis pretium. Integer tincidunt. Cras dapibus. Vivamus elementum semper nisi. Aenean vulputate eleifend tellus. Aenean leo ligula, porttitor eu, consequat vitae, eleifend ac, enim. Aliquam lorem ante, dapibus in, viverra quis, feugiat a, tellus.

 

Đọc tiếp “Entry with Post Format “Video””

A nice post

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Aenean commodo ligula eget dolor. Aenean massa. Cum sociis natoque penatibus et magnis dis parturient montes, nascetur ridiculus mus. Donec quam felis, ultricies nec, pellentesque eu, pretium quis, sem.

Nulla consequat massa quis enim. Donec pede justo, fringilla vel, aliquet nec, vulputate eget, arcu. In enim justo, rhoncus ut, imperdiet a, venenatis vitae, justo. Nullam dictum felis eu pede mollis pretium. Integer tincidunt. Cras dapibus. Vivamus elementum semper nisi. Aenean vulputate eleifend tellus. Aenean leo ligula, porttitor eu, consequat vitae, eleifend ac, enim.

Đọc tiếp “A nice post”