Tượng Phật cổ: tạo tượng bùn thiện nghiệp

tượng Phật

Đời Đường lưu hành một loại tượng Phật điêu khắc nổi dùng khuôn nhỏ ép bùn. Tương truyền, sau khi thi thể của bậc cao tăng đại đức hỏa táng, dùng tro xương và bùn ép thành, sau lưng tượng luôn khắc chữ “Đại Đường thiện nghiệp nê áp đắc chân như diệu sắc thân”. Do đó, người đời sau gọi loại tượng Phật này là “tượng bùn thiện nghiệp”.

Tượng bùn thiện nghiệp thời Đường có kích cỡ to nhỏ khác nhau, kiểu dáng có hình chữ nhật, vuông, bán nguyệt như am thờ Phật. Đề tài có tạo tượng thiền định, tượng Phật thuyết pháp, tượng Phật ngồi, Phật đứng, tượng xá lợi, tượng Bồ Tát Địa Tạng, tượng Bồ Tát Quán Thế Âm và nhiều loại tháp Phật. Vì dùng khuôn ép thành, nên độ nét trên bề mặt không hoàn toàn giống nhau. Trong các văn vật khai quật được thì tượng bùn thời Đường có số lượng nhiều nhất, bề mặt rõ nét, nhưng ít ghi niên hiệu và tâm nguyện.

Thực ra, tượng Phật loại này đã xuất hiện ở thời Bắc Ngụy và Tây Ngụy tiếp tục lưu hành, nhưng kích thước to hơn thời Đường, khoảng 12cm. Hình thức chỉ có tượng Phật Thích Ca Mâu Ni ngồi. Đỉnh đầu có thịt nhô lên như búi tóc, tướng mặt thanh tú, khoác áo choàng, nếp gấp trên áo tự nhiên, mềm mại, ngồi xếp bằng trong am thờ hình vòng cung. Đến nay được biết tượng bùn sớm nhất là tượng Tam Phật do Hỗ Trinh Hưng chế tác năm thứ 8 niên hiệu Đại Thống, thời Tây Ngụy (542). Ở mộ Độc Cô Tín, Trương Để Loan thuộc Hàm Dương cũng khai quật được 1 pho tượng bùn thiện nghiệp.

Tượng bùn thiện nghiệp là một loại tượng sử dụng chất liệu bùn để chế tác, không dễ bảo tồn, ban đầu loại hình này chưa nhận được sự coi trọng từ phương diện văn hóa học. Giữa thời Thanh, do phát hiện di chỉ kim thạch (bia ký bằng vàng hoặc đá), tất cả văn vật khai quật khắc chữ ghi năm đều được coi trọng của các nhà khảo cổ học. Năm 19 niên hiệu Đạo Quang thời Thanh (1839), Lưu Yến Diên tìm được tượng bùn thiện nghiệp tại chùa Từ Ân, Tây An, sau được Bào Xương Yến dùng hình thức bản giập ghi chép trong Kim thạch tiết. Đây là tài liệu ghi chép sớm nhất về tượng bùn thiện nghiệp. Sau đó, có nhiều thư tịch khác ghi chép về tượng bùn thiện nghiệp. Đại Thôn Tây Nhai- người Nhật trong phần điêu khắc của Lịch sử mỹ thuật Trung Quốc cũng ghi chép nhiều về tượng bùn thiện nghiệp thời Đường.

Do tượng bùn thiện nghiệp được sự coi trọng của các học gia khảo cổ. Do đó, thời Thanh và thời kỳ Dân quốc có tác phẩm mô phỏng, có tượng Phật thật và giả. Đương nhiên cũng có tượng bùn, tượng khắc mô phỏng theo.

Phật bản mệnh

1 thought on “Tượng Phật cổ: tạo tượng bùn thiện nghiệp”

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *