Tượng Phật kiểu Gupta Ấn Độ

Đầu thế kỷ IV TCN, Ma Kiệt Đà Ấn Độ cổ có triều đại Gupta. Đến đời thứ 2 (380-414), vương triều Gupta phát triển tới giai đoạn cường thịnh, lãnh thổ bao gồm lưu vực sông Hằng, một bộ phận của Trung Ấn Độ và Punjab. Đồng thời cũng là vương triều hoằng dương Phật giáo Ấn Độ. Do là vương triều người Ấn Độ cổ xây dựng, cho nên họ không bằng lòng với kiểu tượng Phật Gandhara mang phong cách ngoại lai. Trên cơ sở kết hợp ưu điểm của nghệ thuật Gandhara, vừa tham khảo giáo lý Phật giáo Đại thừa. Hình thành phong cách tạo tượng Phật giáo Ấn Độ mang phong cách mới, người đời sau gọi là tượng Phật kiểu Gupta.

Theo tổng kết của các chuyên gia, tượng Phật kiểu Gupta có các đặc trưng sau:

Tay, chân: ngón tay tròn thon dài. Giữa ngón tay có màng. Hai bên trái phải của cổ tay có tấm áo rủ xuống. Tay, chân của tượng Bồ Tát có vòng tay, vòng chân.

Y phục: Y phục chất liệu mỏng, quấn kín người. Nếp nhăn ở y phục dường như không có, chỉ có phần gấu và viền cổ hơi nhô lên. Đường nét không khắc sâu như kiểu Gandhara mà là những đường vân mềm mại.

Vầng hào quang sau lưng: Thường điêu khắc bằng các hình tượng hoa sen, dây leo… một cách tinh xảo.

Tòa Phật: Mới đầu là tòa vuông, sau dần dần hình thành tòa sen.

Tượng Phật chùa hang đá 1
Tượng Phật ở hang đá Vân Cương, Thiểm Tây, Trung Quốc.

Nghệ thuật đục đá khắc hang đá Vân Cương Trung Quốc xứng đáng là những tuyệt tác mang phong cách đặc trưng tạo tượng của vương triều Gupta. Theo văn hiến ghi chép, không những mô phỏng theo quy cách tạo tượng Ấn Độ mà còn do các Phạn tăng tự mình tham gia tu tạo. Nghệ thuật tạo tượng Vân Cương thời kỳ đầu đặc biệt là tượng Thiên Phật hiền kiếp trên vách tường phần lớn mang tư thái điêu khắc kiểu Gandhara. Đó là do nghệ thuật Phật giáo triều đại Gupta hình thành trên cơ sở của nghệ thuật Phật giáo kiểu Gandhara. Nghệ thuật tạo tượng Phật thời kỳ đầu và giữa ở Vân Cương trong phương pháp điêu khắc y phục, trang sức, hoa sen ở giữa vầng hào quang sau lưng, hình vân trang trí xung quanh bảo quan của Bồ Tát, Dạ xoa dưới chân Thiên vương… đều mang dáng dấp kiểu Gupta.

Phật bản mệnh

shoptuongphat.com