Hình tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi

Bồ Tát Phổ Hiền là một trong Tứ đại Bồ Tát của Phật giáo, là bậc thánh Đại thừa đầy đủ vô lượng nguyện hạnh, phổ hiện ở tất thảy Phật quốc. Ngài và Bồ Tát Văn Thù cùng được xem là thị giả của Phật Thích Ca Mâu Ni. 2 ngài đứng đầu trong tất thảy Bồ Tát, trợ duyên cho việc tuyên dương hóa đạo nhiếp ích của Như Lai.

Tham khảo:

Phổ Hiền Bồ Tát, Phật bản mệnh tuổi Thìn

Mặt dây chuyền Phổ Hiền Bồ Tát

Thủ ấn: Tay phải kết ấn Vô úy, tượng trưng cho việc phổ độ quyết tâm của chúng sinh.

Vật cầm: tay trái cầm kinh thư.

Vật cưỡi: Ngài cưỡi trên 1 con voi trắng. Voi trắng có 6 ngà tượng trưng cho Lục độ trong Phật pháp.

Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cổ ở Ấn Độ
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cổ ở Ấn Độ
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi thời Minh, Trung Quốc (thế kỷ 16-17)
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi thời Minh, Trung Quốc (thế kỷ 16-17)

Shoptuongphat.com

Tượng Bồ Tát Phổ Hiền ở núi Nga My

Theo ghi chép trong Hoa nghiêm kinh – Bồ Tát trụ xứ phẩm: Ở phương Tây Nam có ngọn núi tên là Quang Minh, từ lâu trên núi có nhiều Bồ Tát hiển linh thuyết pháp. Có một vị Bồ Tát được gọi là Hiền Thắng (Phổ Hiền). Ngài cùng với 3 quyến thuộc ở trên núi tuyên giảng Phật pháp. Chính vì vậy, trong Phật giáo Trung Quốc có truyền rằng, núi Nga My ở Tứ Xuyên chính là đạo tràng của Bồ Tát Phổ Hiền. Đời Tấn có hòa thượng Tuệ Trì từ Lô Sơn vào đất Thục và dựng chùa Phổ Hiền, đó là nguyên do mà núi Nga My là nơi cung phụng Bồ Tát Phổ Hiền.

Tham khảo:

Phổ Hiền Bồ Tát, Phật bản mệnh tuổi Thìn

Mặt dây chuyền Phổ Hiền Bồ Tát

tượng Bồ Tát Phổ Hiền lớn nhất thế giới
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền lớn nhất thế giới ở núi Nga My

Thời Bắc Tống, trên núi Nga My còn đúc tượng đồng bản tôn Phổ Hiền đầu đội mũ Ngũ Phật, tay cầm ngọc như ý, ngồi kiết già trên đài sen ở lưng voi. Bức tượng này nặng tới 630 tấn, được xem là trân phẩm nghệ thuật của Phật giáo.

Shoptuongphat.com

10 đại hạnh nguyện và câu chuyện về Bồ Tát Phổ Hiền

10 đại hạnh nguyện là nguyên tắc tu học phổ biến mà quảng đại, khái quát cao độ tất thảy hạnh môn của Phật pháp, là khóa trình ắt phải tu học của tất thảy Bồ Tát thành Phật.

Tham khảo:

Phổ Hiền Bồ Tát, Phật bản mệnh tuổi Thìn

Mặt dây chuyền Phổ Hiền Bồ Tát

tượng Bồ Tát Phổ Hiền lớn nhất thế giới
tượng Bồ Tát Phổ Hiền lớn nhất thế giới

10 đại hạnh nguyện của Bồ Tát Phổ Hiền

Theo ghi chép trong Hoa nghiêm kinh, Bồ Tát Phổ Hiền đã từng khuyên tín chúng nên quảng tu 10 đại hạnh nguyện, bao gồm:

  1. Lễ kính chư Phật;
  2. Xưng tán Như Lai;
  3. Quảng tu cúng dường;
  4. Sám hối nghiệp chướng;
  5. Tùy hỷ công đức;
  6. Thỉnh chuyển Pháp Luân;
  7. Thỉnh Phật trụ thế;
  8. Thường tùy học Phật;
  9. Hằng thuận chúng sinh;
  10. Phổ giai hồi hướng.

10 đại hạnh nguyện là nguyên tắc tu học phổ biến mà quảng đại, khái quát cao độ tất thảy hạnh môn của Phật pháp, là khóa trình ắt phải tu học của tất thảy Bồ Tát thành Phật.

Câu chuyện nhân gian về Bồ Tát Phổ Hiền

Đời Đường, trên chùa Quốc Thanh ở núi Thiên Thai có 2 vị ẩn tăng là Hàn Sơn và Thập Đắc. Hành tung của 2 vị quái đản, ngôn ngữ khác thường. Tương truyền, cả hai đều là Hóa thân của Bồ Tát Phổ Hiền. Hàn Sơn Tử còn có tên là Bần Tử, ngài thường xuyên ẩn cư trong các hang đá sâu, lạnh lẽo ở phía Tây huyện Thủy Phong, trên núi Ngũ Đài. Chính vi vậy ngài được gọi là Hàn Sơn Tử. Thập Đắc do thiền sư Phong Can nhặt được mang về, do đó mới có tên là “Thập Đắc” (nhặt được). Thập Đắc thường ăn nhiều rau, nhất là măng tre, về sau ngài còn tặng măng tre cho Hàn Sơn Tử. 2 vị thường xuyên đối đáp với nhau, dung mạo và hành vi bất định, tự tại nhưng lời nói lại hàm chứa Phật lý sâu sắc. Họ từng có một đoạn đối thoại nổi tiếng, Hàn Sơn hỏi Thập Đắc rằng: “Thế gian phỉ báng, lừa dối, nhục mạ, cười nhạo, khinh thường, hạ thấp, hiếp đáp, ghét bỏ, xấc xược với ta, làm thế nào để xử trí đây?”.

Thập Đắc đáp rằng: “Chỉ nên nhẫn nhịn, né tránh, mặc kệ, thậm chí kính trọng họ, không cần phải xử lý làm gì, đợi mấy năm nữa rồi ngài sẽ thấy họ như thế nào”.

Shoptuongphat.com

Một số hình tượng của Bồ Tát Phổ Hiền

Bồ Tát Phổ Hiền tên tiếng Phạn là Samantabdahra hoặc Vishvabhadra, dịch âm là Tam Mạn Đà Bồ Tát, còn được dịch là Biến Cát. “Phổ” nghĩa là tất thảy, ở khắp nơi, “Hiền” có nghĩa là tối diệu thiện. Phổ Hiền nghĩa là nguyện hạnh do tâm Bồ đề khởi lên được phổ chiếu khắp nơi, thuần nhất, diệu thiện. Điều đó có ý nghĩa, đem diệu nghĩa thuần thiện phổ cập đến tất thảy các nơi là tâm nguyện và chức trách của Phổ Hiền.

Tham khảo

Phổ Hiền Bồ Tát, Phật bản mệnh tuổi Tỵ

Mặt dây chuyền Phổ Hiền Bồ Tát

Tên tiếng Phạn: “SAMANTABHADRA” hay “Tam Mạn Bồ Đà” nghĩa là “Tối diệu thiện phổ cập tất thảy chúng sinh”.

Thủ ấn: Tay trái kết ấn Dữ nguyện, biểu thị thỏa mãn nguyện cầu của chúng sinh. Tay phải kết ấn Thuyết pháp, tượng trưng thuyết pháp cho chúng sinh.

Vật cầm: Tay phải cầm một cành hoa sen, trên hoa sen có đặt ngọc ma ni, biểu thị có thể thực hiện được tất thảy nguyện vọng lợi tha.

Tượng Bồ Tát Phổ Hiền lớn nhất thế giới ở Tứ Xuyên, Trung Quốc
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền lớn nhất thế giới ở Tứ Xuyên, Trung Quốc

Đa dạng trong tạo hình Bồ Tát Phổ hiền

Ngoài ra, còn có tượng bản tôn Bồ Tát Phổ Hiền với 24 tay, đầu đội mũ Ngũ Phật, có 20 tay được phân chia để cầm móc câu, dây thừng, bánh xe và chuông. Ngài ngồi trang nghiêm trên bảo hoa Thiên diệp, dưới tòa bảo hoa có voi trắng 4 đầu, 4 đầu voi phân chia ra hướng về 4 phía. Trên đỉnh đầu voi có Tứ thiên vương ngoảnh mặt ra bên ngoài hướng về 4 phương vị để cùng bảo vệ Phật pháp. Trong Mật giáo, Phổ Hiền còn có các hình tượng khác. Trong Mạn đà la Kim cương giới đại sao có viết: “Bồ Tát Phổ Hiền, tay phải cầm bông sen xanh, trên bông sen có thanh kiếm, tay trái lại nắm lại”. Còn trong Mạn đà la Thai tạng giới đại sao lại viết: “Phổ Hiền đầu đội mũ Ngũ Phật, 2 tay chắp lại hoặc tay trái cầm sen xanh, tay phải duỗi ra”.

Tượng Bồ Tát Phổ Hiền có phong cách tạo hình đặc biệt
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền có phong cách tạo hình đặc biệt
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi thời Minh, Trung Quốc (thế kỷ 16-17)
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi thời Minh, Trung Quốc (thế kỷ 16-17)
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi, phong cách tạc tượng Phật Nhật Bản
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi, phong cách tạc tượng Phật Nhật Bản
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cổ ở Ấn Độ
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cổ ở Ấn Độ

Shoptuongphat.com

Ý nghĩa và hình tượng Bồ Tát Phổ Hiền

Phổ Hiền nghĩa là nguyện hạnh do tâm Bồ đề khởi lên được phổ chiếu khắp nơi, thuần nhất, diệu thiện.

Tổng quan về Bồ Tát Phổ Hiền

Tên gọi khác: Đại Hạnh Phổ Hiền.

Tên tiếng Phạn: Samantabhadra

Tâm chú: Ong suogaya svaha

Kinh điển: Đại Nhật kinh sớ, Hoa nghiêm kinh.

Bồ Tát Phổ Hiền tên tiếng Phạn là Samantabhadra hoặc là Vishvabhadra, dịch âm là Tam Mạn Đà Bồ Tát, còn được dịch là Biến Cát. “Phổ” có nghĩa là tất thảy, ở khắp nơi, “Hiền” có nghĩa là tối diệu thiện. Phổ Hiền nghĩa là nguyện hạnh do tâm Bồ đề khởi lên được phổ chiếu khắp nơi, thuần nhất, diệu thiện. Điều đó ngụ ý rằng đem diệu nghĩa thuần thiện phổ cập đến tất thảy các nơi, đó là tâm nguyện và chức trách của Phổ Hiền. Ngài được xem là một trong tứ đại Bồ Tát của Phật giáo ( Tứ Đại Bồ Tát bao gồm Bồ Tát Quán Thế Âm, Bồ Tát Văn Thù, Bồ Tát Địa Tạng, Bồ Tát Phổ Hiền). Ngài và Bồ Tát Văn Thù là thị giả của Phật Thích Ca Mâu Ni. Bồ Tát Văn Thù cưỡi sư tử đứng thị giả ở bên trái và Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi trắng đứng thị giả ở bên phải.

Tượng Bồ Tát Văn Thù và Bồ Tát Phổ Hiền
Tượng Bồ Tát Văn Thù và Bồ Tát Phổ Hiền

Bồ Tát Văn Thù đại biểu cho trí, tuệ, chứng, nắm giữ trí tuệ và chứng đức của chư Phật. Bồ Tát Phổ Hiền đại biểu cho lý, định, hạnh, nắm giữ lý đức, định đức và hạnh đức của chư Phật. Các ngài cùng diễn giải sự hoàn bị viên mãn của lý trí, định tuệ và hạnh chứng của Như Lai. Cả hai vị bản tôn cùng với Phật Tỳ Lô Giá Na được gọi là Hoa nghiêm Tam thánh. Mật tông xưng tụng Bồ Tát Phổ hiền là Thiện Nhiếp Kim Cương, Chân Như Kim Cương, Như Ý Kim Cương. Ngài còn được xem là đồng thể với Kim Cương Tát Đỏa.

Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi thời Minh, Trung Quốc (thế kỷ 16-17)
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi thời Minh, Trung Quốc (thế kỷ 16-17)

Hình tượng của Bồ Tát Phổ Hiền

Trong Phật giáo Tạng truyền, tạo tượng riêng lẻ của Bồ Tát Phổ hiền thường được miêu tả như sau: Ngài cưỡi trên voi trắng có 6 ngà, tay trái để sát hông hoặc cầm chuông, tay phải cầm chùy kim cương, đầu đội mũ Ngũ Phật, thân khoác áo màu, hình tượng giống như đồng tử 16 tuổi. Đặc trưng tạo tượng của ngài là sức mạnh và sự vững chãi, cho nên thường được hình dung với sự tu hành dũng mãnh mà ôn hòa của Bồ Tát. Hơn nữa, tượng thường có màu trắng, tượng trưng cho tâm tính thanh tịnh, biểu thị ý nghĩa Bồ Tát lấy Lục độ để thâu nhiếp vạn hạnh, lấy sự sắc nhọn của ngà voi để phá hủy chướng ngại, không sợ oán địch.

Tham khảo

Phổ Hiền Bồ Tát, Phật bản mệnh tuổi Tỵ

Mặt dây chuyền Phổ Hiền Bồ Tát

Shoptuongphat.com

Nghệ thuật tạo tượng Bồ Tát Phổ Hiền

Tạo tượng Bồ Tát Phổ Hiền có các tượng cung phụng đơn lẻ và quần thể tượng lấy Phổ Hiền làm chủ tôn (Phổ Hiền biến). Quyến thuộc hầu hạ phần lớn là hình tượng thiên nữ mỹ lệ.

Tham khảo

Phổ Hiền Bồ Tát, Phật bản mệnh tuổi Tỵ

Mặt dây chuyền Phổ Hiền Bồ Tát

BỒ TÁT PHỔ HIỀN

Phổ hiền dịch ý tiếng Phạn, dịch âm là “Tam Mạn Đa Bạt Đà La”, cũng có cách dịch là “Biến Cổ”. Ngài là thị giả bên phải của Phật Thích Ca Mâu Ni, ngài tiêu biểu cho đức hạnh. Bồ Tát Phổ Hiền có hình tượng gần giống Bồ Tát Văn Thù, tay cầm chày kim cương, cưỡi trên voi trắng 6 ngà, tượng trưng đức hạnh và sự giác ngộ của ngài. Phổ Hiền và Văn Thù cùng là thị giả bên trái, phải của Phật Thích Ca Mâu Ni, thường xuất hiện với hình tượng Tam tôn. Nhưng do có công đức bảo trì “nữ nhân vãng sinh”, cho nên ngài nhận được sự sùng bái của phần lớn nữ tín đồ, hình thành nên tín ngưỡng độc lập. Chỉ ở hang Mạc Cao, Đôn Hoàng, bích họa thời Đường Văn Thù biến Phổ Hiền biến đã có hơn 120 bức. Trong các vị Bồ Tát, số lượng chỉ đứng sau Quán Âm. Do đó, có thể thấy mức độ sùng kính của tín đồ đối với 2 vị Bồ Tát này như thế nào. Tương truyền, đạo tràng hiển linh thuyết pháp của ngài ở núi Nga Mi thuộc Tứ Xuyên. Vì có thể thỏa mãn thiện nguyện chúng sinh; do đó ngài còn được gọi là “Đại Hạnh Bồ Tát Phổ Hiền”. Ngài được tín đồ Phật giáo Trung Quốc phong là một trong Tứ đại Bồ Tát.

Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi

Tạo tượng Bồ Tát Phổ Hiền có các tượng cung phụng đơn lẻ và quần thể tượng lấy Phổ Hiền làm chủ tôn (Phổ Hiền biến). Quyến thuộc hầu hạ phần lớn là hình tượng thiên nữ mỹ lệ.

Tượng Bồ Tát Phổ Hiền
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền

PHỔ HIỀN BIẾN

Hình xuất hành miêu tả Bồ Tát Phổ Hiền dẫn theo quyến thuộc đến pháp hội Hoa Nghiêm. Bồ Tát Phổ Hiền ngồi trên voi trắng 6 ngà mang theo hoa cái, tư thế ngồi du hý chính diện, 1 tay cầm hoa sen, 1 tay đỡ đĩa. Nghệ thuật bố trí, phác họa quyến thuộc của ngài tổng thể tương đồng với Văn thù biến. Nhưng động thái, tư thế của các nhân vật ngược hướng nhau, tổng thể đối xứng, nhưng cục bộ lại không đối xứng, bối cảnh hoành tráng, đường nét mềm mại, mỹ lệ, màu sắc rực rỡ, cảnh tượng ca hát nhảy múa vô cùng hoan hỷ.

tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi bằng đất nung
tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi bằng đất nung
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi, phong cách tạc tượng Phật Nhật Bản
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi, phong cách tạc tượng Phật Nhật Bản
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi thời Minh, Trung Quốc (thế kỷ 16-17)
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi thời Minh, Trung Quốc (thế kỷ 16-17)
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền lớn nhất thế giới ở Tứ Xuyên, Trung Quốc
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền lớn nhất thế giới ở Tứ Xuyên, Trung Quốc

Shoptuongphat.com

Phổ Hiền Vương Như Lai và Bồ Tát Phổ Hiền

Phổ Hiền Vương Như Lai và Bồ Tát Phổ Hiền tuy có cùng một tên gọi nhưng về mặt ý nghĩa biểu hiện lại khác nhau.

Tham khảo

Phổ Hiền Bồ Tát, Phật bản mệnh tuổi Tỵ

Mặt dây chuyền Phổ Hiền Bồ Tát

Phổ Hiền Vương Như Lai và Bồ Tát Phổ Hiền hoàn toàn khác nhau

Mật thừa kiến lập Pháp thân Phật, gọi là Phổ Hiền Vương Như Lai. Một số nhà nghiên cứu Phật học cho rằng, Phổ Hiền Vương Như Lai và Bồ Tát Phổ Hiền có sự tương đồng. Thực sự không đúng với tôn chỉ.

Phổ Hiền Vương Như Lai và Bồ Tát Phổ Hiền tuy có cùng một tên gọi nhưng về mặt ý nghĩa biểu hiện lại khác nhau. Ý nghĩa của Bồ Tát Phổ Hiền là đại nguyện. Nguyện lực của ngài có thể phổ khắp chúng hữu tình trong 6 cõi, phá bỏ tất thảy mê ám. Nhưng đến Phổ Hiền Vương Như Lai lại tiến nhập đến một tầng ý nghĩa khác.

Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi

Bởi vì, Phổ Hiền Vương Như Lai là Pháp giới (Pháp thân Như Lai), tượng trưng cho bản chất của tất cả các pháp trong pháp giới. Sự phổ biến không dừng lại ở 6 cõi mà còn biến pháp giới, không chỗ nào là không có. Bản thể của phổ biến pháp giới này có ánh sáng Pháp nhĩ, giống như vòng nhật luân ngàn căm chiếu phá sự u ám, nên được gọi là “hiền”. Về mặt ý nghĩa, chúng ta có thể thấy tuy cùng một cách gọi nhưng ý nghĩa không hề giống nhau. Đừng vì lớp vỏ âm thanh mà tự cho là đồng nhất. Học giả phương Tây nghiên cứu về Phật giáo, do chưa hiểu thấu đáo nên mắc phải sai lầm đáng tiếc này. Nay chúng ta đã hiểu được như vậy, cần hết sức cẩn thận trong quá trình sử dụng ngôn từ.

Tham khảo: Nghệ thuật tạo tượng Bồ Tát Phổ Hiền

Phổ Hiền Như Lai còn được gọi là Đại Nhật Như Lai

Lấy hình tượng nhật luân ngàn căm phổ khắc Pháp giới, nên Phổ Hiền Như Lai còn được gọi là Đại Nhật Như Lai. Thuyết pháp này cho rằng Đại Nhật Như Lai là trạng thái báo thân của đức Thích Ca Mâu Ni. Đặt tên “Đại Nhật” là muốn nhấn mạnh công năng có thể phá trừ mê muội. Còn như sự phá vỡ vô minh của Phổ Hiền và pháp giới bản thể (tức Pháp nhĩ quang minh) đều không có sự phân biệt (dùng cái gì để phá) năng phá, (cái gì bị phá bỏ) sở phá. Bởi vậy, gọi là “hiền” để chỉ bản thể pháp giới đạt đến thuần tịnh (xa lìa tất cả các khái niệm, danh ngôn của thức cảnh).

Tham khảo: Đại Nhật Như Lai trong Phật giáo Tạng truyền

 

Shoptuongphat,