Bồ Tát trong Phật giáo Tạng truyền

Tượng đầu Bồ Tát Đại Thế Chí

Bồ Tát tên đầy đủ là Bồ Đề Tát Đỏa, tiếng Phạn là Bodhisattva, dịch nghĩa là “giác hữu tình”, “người có tâm từ bi rộng lớn”. Bồ Tát vừa là “chúng sinh giác ngộ”, lấy việc giác ngộ người khác làm hạnh nguyện tu trì.

Địa vị của Bồ Tát đứng sau Phật, là người trợ duyên Phật Đà hoằng duyên Phật pháp, cứu độ chúng sinh. Trong Phật giáo Ấn Độ cổ, Bồ Tát thường có hình tướng nam giới. Sau khi truyền vào Trung Quốc, cùng với quá trình bản địa hóa, thế tục hóa, tín ngưỡng Quán Thế Âm từ bi ngày càng đi sâu vào tâm thức dân gian chuyển hóa thành hình tượng nữ giới dịu dàng, hiền từ. Trong tạo hình Phật giáo, Bồ Tát chủ yếu mang phục sức trang điểm kiểu quý tộc Trung Quốc vô cùng lộng lẫy và tao nhã.

Tượng Quán Âm Phật giáo Ấn Độ thường là tướng Nam
Tượng Quán Âm Phật giáo Ấn Độ thường là tướng Nam

Bồ Tát thừa

Trong thứ bậc tu hành của Phật giáo, do sự khác biệt về mục tiêu theo đuổi, giá trị quan niệm, cảnh giới tư tưởng, trí tuệ kiến giải, chuẩn tắc hành vi, thông thường được phân thành 3 loại Hạ Sỹ đạo, Trung Sỹ đạo và Thượng Sỹ đạo.

Mục tiêu theo đuổi của Hạ sỹ đạo là thoát khỏi sự đau khổ trong 3 cõi ác (địa ngục, quý đói, súc sinh), hướng về cuộc sống hạnh phúc an lạc trên cõi trời; hệ thống tu đạo này là ngăn ác tu thiện, Phật giáo gọi là Nhân thiên thừa. Mục tiêu theo đuổi của Trung sỹ đạo là thoát khỏi đau khổ trong luân hồi, hướng về cõi niết bàn tràn đầy an lạc. Hệ thống tu đạo này là tu trì pháp Tứ đế khổ, tập, diệt, đạo, Phật giáo gọi là Thanh văn, Duyên giác thừa. Thượng Sỹ đạo là hệ thống tu đạo đem sự giải thoát đau khổ của tất cả chúng sinh làm mục tiêu cuối cùng là thành Phật, đây chính là Bồ Tát thừa hay còn gọi là Đại thừa.

tượng Quán Âm nghìn tay
tượng Quán Âm nghìn tay

Người thành tâm giúp đỡ tất cả chúng sinh đều là Bồ Tát

Dân gian tồn tại cách hiểu sai về nội hàm Bồ Tát: họ cho rằng, Bồ Tát là nhân vật thần tiên huyền ảo mơ hồ, đến và đi không để lại dấu vết. Trên thực tế, theo quan điểm của Phật giáo, nếu một người chân chính có lòng giúp đỡ tất cả chúng sinh xa rời đau khổ mà phát nguyện thành Phật thì đó là Bồ Tát. Như Bồ Tát Tịch Thiên của Ấn Độ nói rằng: “khi phát tâm Bồ Đề, cho dù bản thân vẫn chìm trong đau khổ của luân hồi thì đã là Phật, Bồ Tát rồi” (Nhập hành luận). Điều này chứng tỏ rằng, cho dù là một phàm nhân bình thường, nhưng sau khi sinh khởi tâm Bồ Đề chân chính cũng được gọi là Bồ Tát. Tổ sư phái Cách Lỗ – đại sư Tông Khách Ba cũng có quan điểm tương tự.

Do vậy tâm Bồ Đề là tiêu chuẩn duy nhất của danh hiệu Bồ Tát, cũng là ranh giới duy nhất của Phật giáo Đại, Tiểu thừa. Theo quan điểm Phật giáo, trong cuộc sống hiện thực, phàm là người thành tâm giúp đỡ tất cả chúng sinh đều là Bồ Tát. Bồ Tát kỳ thực chính là một danh hiệu ban cho người hy sinh quên mình, toàn tâm toàn ý lợi chúng.

Tượng Bồ Tát Văn Thù cưỡi sư tử
Tượng Bồ Tát Văn Thù cưỡi sư tử

Các cấp độ Bồ Tát

Tuy vậy, dựa vào cấp độ tu chứng khác nhau mà Bồ Tát cũng phân tầng lớp cấp độ. Bồ Tát nào bắt đầu từ phát tâm Bồ Đề nhập vào đạo tư lương Đại thừa, đến Thập địa Bồ Tát là cao nhất, tất cả thứ bậc này đều thuộc Bồ Tát. Đương nhiên, trong những tông phái khác nhau thì sự phân loại Bồ Tát cũng có sự khác biệt. Thông thường phân thành Tư lương đạo Bồ Tát (thượng phẩm, trung phẩm, hạ phẩm), Gia hành đạo Bồ Tát (phân thành 4 loại đệ nhất Noãn, Đỉnh, Nhẫn, Thế), Kiến Đạo Bồ Tát (Sơ Địa), Tu Đạo Bồ Tát (Sát na thứ hai của Sơ địa đến Thập địa Bồ Tát). Những danh từ trong Phật giáo đều hàm chứa triết lý và ý nghĩa sâu sắc, nếu không có kiến thức tương quan rất khó lý giải một cách hoàn bị. Ở đây liệt kê những điểm khái quát để mọi người nắm giữ được kiến thức cơ bản, muốn nghiên cứu tường tận, có thể đọc những tác phẩm Phật giáo như Hiện quán trang nghiêm luận, Thập địa kinh luận.

Một số Hóa thân của Phật Đà mang danh hiệu Bồ Tát

Còn một điểm cần chú ý, trong Phật giáo có một số vị tuy có danh hiệu Bồ Tát, nhưng thực chất họ không phải là Bồ Tát mà là hóa hiện thân phận Bồ Tát để cứu giúp chúng sinh của Phật Đà như: Di Lặc, Quán Thế Âm, Văn Thù, Phổ Hiền, Địa Tạng. Chúng ta cần nắm rõ điểm này, vì đó đều là những Hóa thân của Phật Đà mà không phải là Bồ Tát trong lý luận của Phật giáo.

Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi
Tượng Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi voi

Shoptuongphat tập trung giới thiệu những vị Bồ Tát quen thuộc, những Hóa thân và những câu chuyện thần kỳ về các ngài. Ví dụ, Hóa thân Bồ Tát Quán Thế Âm từ bi, trong Phật giáo Tạng truyền có rất nhiều Hóa tướng, thường gặp nhất là Quán Âm 1000 tay, Quán Âm 4 tay, Quán Thế Âm mặc váy da hổ, Quán Âm Sư Hống, Quán Âm Hồng Hải Đại Bi, Quán Âm Khởi Mục, Quán Âm Phổ Độ Ác Thú; Bồ Tát Văn Thù cũng có nhiều Hóa thân, thường gặp là Hoàng Văn Thù, Văn Thù 4 cánh tay, Bạch Văn Thù, Hắc Văn Thù, Hồng Hoàng Văn Thù, Bố Úy Kim Cương (Đại Uy Đức Kim Cương) và Hộ Pháp Diêm La. Ngoài ra, còn có Bồ Tát Địa Tạng tượng trưng cho nguyện lực, Bồ Tát Phổ Hiền tượng trưng cho đại hạnh, Bồ Tát Trừ Cái Chướng có thể tiêu trừ tất cả phiền não, Bồ Tát Hư Không Tạng có thể tăng cường trí nhớ, Bồ Tát Đại Thế Chí khi di chuyển có thể khiến cho đại địa chấn động, do vậy có thể mang lại trí tuệ cho con người.

Tượng Bồ Tát Đại Thế Chí đứng (thế kỷ 16-17)
Tượng Bồ Tát Đại Thế Chí đứng (thế kỷ 16-17)

 

Shoptuongphat.com

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *